Jakie części mowy zastępujemy wulgaryzmami i dlaczego?

Autorzy: Patryk Górzyński, Konrad Kucharski

 

wolgaryzmy2

Wulgaryzm? Przecież to proste!

Wulgaryzmy jakie są, każdy widzi – tak zapewne zdaje się myśleć większość Polaków. Zagadnienie na pierwszy rzut oka nie wydaje się godne zainteresowania, jednak przy bliższym oglądzie okazuje się, że wiąże się
z nim wiele ciekawych wątków. Zacznijmy jednak od początku, a mianowicie od definicji. Wulgaryzm jest to „wyraz, wyrażenie lub zwrot uznawany przez użytkowników danego języka jako nieprzyzwoity, ordynarny. Używanie wulgaryzmów uważane jest za przejaw wywyższania się i świadczy o bardzo niskiej kulturze osobistej”[1].

 Z zaskoczenia

Niecenzuralne słowa często są reakcją na wydarzenia niespodziewane, sytuacje, w których trudno o ułożenie zdania wielokrotnie złożonego w pełni oddającego odczucia mówiącego, szczególnie, kiedy zdarzenie jest nagłe,
a uczestnikowi brakuje czasu na bardziej wyrafinowaną reakcję. Jako że mózg ma tendencję do wybierania łatwiejszych ścieżek, to wykrzyknienie
(np. „O jasny chuj!”) w przypadku nagłego, niespodziewanego wydarzenia nie musi świadczyć o niskim poziomie kultury, ale zwykłym zaskoczeniu zaskakującą sytuacją.

Wulgaryzm wszystkim i o wszystkim

W tym miejscu warto zauważyć, że wulgaryzmy mogą przyjmować najróżniejsze formy. Ich szczególną właściwością jest uniwersalność, która przejawia się tym, że od formy podstawowej (zazwyczaj rzeczownika) jesteśmy w stanie utworzyć przeróżne wyrazy pochodne. Przykładowo, sławne nawet za granicą słowo kurwa może równie dobrze stać się podstawą czasownika (kurwić), jak i przysłówka (kurewsko). Swoista modyfikowalność wulgaryzmów jest wręcz imponująca: z jednego słowa, poprzez dodawanie różnych morfemów, można uzyskać cały wachlarz znaczeń. Przypierdolić, napierdolić, upierdolić, wypierdolić, można by tak wymieniać naprawdę długo. Właśnie ta niezwykła właściwość sprawia, że „wyrazy brzydkie” używane są powszechnie w wielu różnych kontekstach. Drobna modyfikacja słowa poprzez dodanie sufiksu czy prefiksu jest o wiele prostsza niż szukanie niewulgarnego odpowiednika.

wulgaryzmy

A może by tak inaczej?

Oczywiście trzeba tu przyznać, że takie postępowanie użytkowników języka znacząco wpływa na zubożenie współczesnej polszczyzny. Samo wyrażenie „w chuj” można zastąpić wieloma innymi określeniami (wiele, dużo, niemało). Zjawisko to widać też na przykładzie dowolnego innego wulgaryzmu, stąd też marginalizacja całej gamy zróżnicowanych środków wyrazu.

Trochę danych

Z przeprowadzonej przez nas ankiety wynika, że aż 75 osób na 79 ankietowanych (co stanowi 94,9%) używa wulgaryzmów. Jest to oczywiście następstwo między innymi przytoczonego wyżej bezrefleksyjnego wplatania wyrażeń niecenzuralnych w wypowiedź. Część osób (27, czyli 35,5%) stosuje je nawet w tej samej funkcji co przecinki, czyli aby oddzielić poszczególne fragmenty wypowiedzi. Jednak zdecydowana większość respondentów ankiety dotyczącej wulgaryzmów używa ich przede wszystkim w funkcji przymiotników (60 osób/78,9%), na przykład „zajebisty”, „kurewski”, „chujowy”, lub przysłówków (48 osób/ 63,2%), czego egzemplifikacją są takie wyrażenia jak „zajebiście”, „kurewsko”. Z danych wynika więc, że „brzydkie słowa” służą przede wszystkim podkreśleniu tego, co chce się przekazać drugiej osobie. Jest to zaskakujące, jeśli weźmie się pod uwagę, jak liczną grupę słownictwa stanowią w języku polskim przymiotniki i przysłówki.

Czy tego chcemy, czy nie, wulgaryzmy na stałe zagościły w powszechnie stosowanej odmianie języka polskiego. Rzucenie prostą „kurwą” jest
o wiele łatwiejsze niż ułożenie zdania „bardzo mnie irytują nierówności chodnika, które znienacka narażają mnie na upadek. Nasuwa mi to złe myśli o władzach gminy”.

 

 [1] Słownik języka polskiego. Tom III. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1989.

Advertisements

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s